۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ - نتایج میاندورهای یک مطالعه تصادفیسازی شده ۱۲ هفتهای نشان داد که ترکیب درمان جایگزینی هورمونی (HRT) با ورزش، در مقایسه با ورزش یا HRTبه تنهایی، بیشترین بهبود را در حساسیت به انسولین در زنان پس از یائسگی ایجاد کرده است.
ورزش (چه همراه با HRT و چه بدون آن) باعث بهبود قابلتوجه قدرت بدنی و افزایش حداکثر ظرفیت هوازی شد. همچنین، ترکیب HRTو ورزش نسبت به ورزش بهتنهایی، اندکی بیشتر توده چربی را کاهش داد؛ در حالی که هر دو گروه ورزش، کاهش بسیار بیشتری در چربی نسبت به گروه HRTبهتنهایی نشان دادند. با وجود اینکه ترکیب HRTو ورزش در برخی پیامدها مزایای بیشتری داشت، پروفسور پاتریک کالدرز، استاد علوم توانبخشی در دانشگاه گنت بلژیک، خاطرنشان کرد که «هیچ اثر کلی و معناداری بر فاکتورهای خطر قلبی-عروقی مشاهده نشد.»
این یافتههای میاندورهای توسط کالدرز در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD) ۲۰۲۶ ارائه شد.
یافتههای کلیدی این تحقیق به شرح زیر است:
· بیشترین بهبود در شاخص HOMA-IR(شاخص مقاومت به انسولین) در گروه ترکیب HRTو ورزش، مشاهده شد.
· ورزش بهتنهایی نسبت به HRTبهتنهایی، حساسیت به انسولین را بیشتر بهبود بخشید.
· ورزش (با یا بدون HRH) باعث بهبود قدرت و ظرفیت هوازی (Peak VO2) به میزان حدود ۳ تا ۳.۵ میلیلیتر بر کیلوگرم در دقیقه شد.
· ترکیب HRT و ورزش، کاهش توده چربی بیشتری نسبت به ورزش بهتنهایی داشت.
· تغییرات معناداری در فشار خون یا پروفایل لیپیدی (چربی خون) در کل مطالعه مشاهده نشد و نشانگرهای خطر قلبی-عروقی تا حد زیادی ثابت ماندند.
تأثیر HRT بر سیگنالدهی انسولین ناشی از ورزش
دوره یائسگی سبب کاهش استروژن و تغییر در ترکیب بدنی (از جمله افزایش توده چربی و کاهش توده بدون چربی) می شود که با مقاومت به انسولین، فشار خون بالا و هایپرلیپیدمی (اختلال چربی خون) همراه است. این تغییرات، پروفایل خطر متابولیک و قلبی-عروقی ویژهای را در دوران پس از یائسگی ایجاد میکنند. محققان در این مطالعه بررسی کردند که آیا ترکیب ورزش و HRTاثر قویتری بر حساسیت به انسولین و خطر قلبی-عروقی نسبت به هر یک از این مداخلات بهتنهایی دارد یا خیر.
در این مطالعه، ۸۴ زن یائسه (۴۵ تا ۶۵ ساله) با شاخص توده بدنی (BMI) بین ۱۸.۵ تا ۳۰، بهصورت تصادفی در سه گروه قرار گرفتند: فقط HRT(۳۰ نفر)، فقط ورزش (۲۵ نفر) و ترکیب HRTبا ورزش (۲۹ نفر). این مداخله ۱۲ هفته بطول انجامید. پروتکل HRTشامل استروژن پوستی و پروژسترون خوراکی بود. برنامه ورزشی شامل سه جلسه در هفته (دو جلسه تحت نظارت فیزیوتراپیست و یک جلسه در منزل) بود که ترکیبی از تمرینات هوازی و ۳۰ دقیقه تمرینات قدرتی شامل اندامهای فوقانی، تحتانی و عضلات مرکزی (Core) را در بر میگرفت.
تأثیر بر حساسیت به انسولین
کاهش امتیاز HOMA-IRکه نشاندهنده بهبود حساسیت به انسولین است، در گروه ترکیب HRTو ورزش بیشترین میزان بود و پس از آن گروه ورزش بهتنهایی قرار داشت. پروفسور کالدرز گزارش داد: «میتوان دید که ورزش اثر مثبت آشکاری دارد، اما ترکیب HRTو ورزش بزرگترین اثر را بر حساسیت به انسولین نشان داد.»
همچنین ظرفیت فیزیکی نیز بهبود یافت؛ هر دو گروه ورزش (با یا بدون HRT) بهبود قابلتوجهی در قدرت بدنی نشان دادند و حداکثر ظرفیت اکسیژن مصرفی (Peak VO2) نیز حدود ۳ تا ۳.۵ میلیلیتر بر کیلوگرم در دقیقه افزایش یافت که از نظر بالینی معنادار است. در مورد ترکیب بدنی، ورزش اثر مثبتی بر کاهش توده چربی داشت و این اثر در گروه ترکیب HRTو ورزش بیشتر بود، اما این ترکیب تأثیر معناداری بر افزایش توده بدون چربی (Lean mass) نداشت.
تأثیر بر نشانگرهای خطر قلبی-عروقی
اثرات بر فاکتورهای سنتی خطر قلبی-عروقی کمتر برجسته بود. تغییرات کلی در فشار خون معنادار نبود، هرچند در گروه درمان ترکیبی، کاهش حدود ۶ میلیمتر جیوه در فشار خون مشاهده شد که از نظر بالینی اهمیت دارد، اما از نظر آماری در کل مطالعه معنادار نبود. پروفایل لیپیدی نیز بهطور کلی ثابت ماند و تغییرات معناداری در کلسترول HDL، LDL، تریگلیسیرید یا کلسترول تام مشاهده نشد.
دکتر الکساندرا کاتزکی-ویلر، متخصص پزشکی دانشگاه وین، ضمن تأیید یافتههای این مطالعه خاطرنشان کرد که اگرچه ورزش بهتنهایی مزایای زیادی دارد، اما ترکیب آن با HRTاثرات همافزایی قدرتمندی بر متابولیسم گلوکز دارد. وی همچنین تأکید کرد که اگر زنان از عوارض جانبی HRT واهمه دارند، انجام یک برنامه ورزشی ساختارمند میتواند جایگزین بسیار مؤثری باشد، هرچند که رعایت رژیم غذایی نیز در تغییرات وزن و ترکیب بدن نقش تعیینکنندهای دارد.
منبع:
https://www.medscape.com/viewarticle/hrt-plus-exercise-shows-strongest-insulin-sensitivity-gains-2026a10010dz?src=&icd=login_success_email_match_fpf